Chủ Nhật, ngày 28/06/2020

Thư một người em gái gửi Chị Maria Magdalena

 

Lm. Phêrô Nguyễn Đức Vinh, SVD

Ch Maria thân mến,

Em phi viết thư cho chị.[1] Bi vì chuyn đi ch đeo bám em t lâu. C mãi qun quanh bên em. Nhưng tht tình mà nói: em biết rt ít v ch. Nhưng cái chút ít đó li là rt quan trng: Ch là người đu tiên gp g Đc Giêsu sau khi Người sng li t cõi chết. Ch là người đu tiên được mc khi v chiến thng s chết bng tình yêu và s sng. Đó là nhng gì còn làm rung đng con người thi nay.  

Ch khó tin được rng phương Tây, ch là đ tài cho nhiu cuc bàn cãi và có lm người mun biết v ch. Lí do là nhng tranh lun v các cun tiu thuyết được viết v ch. Nht là khi ch được trình bày trong đó như là người tình hay là v ca Đc Giêsu, và rng các hu du ca ch vn sng đến ngày nay.  

Đó đúng là nhng câu chuyn hp dn đưa ch vào dư lun. Riêng em nhn thy vic thiên h bàn v chn. Bi vì em nghĩ ch là mt nhân chng quan trng cho phong trào Giêsu thi đó. Tt nhiên, em t hi rng không biết hình nh ca ch như được mô t trong các cuc bàn cãi, có chm đến cái ct lõi hay không. Chính vì thế em mun dành gi đ nhìn tht k ch và Đc Giêsu mt ln. C th là đc li trong Kinh Thánh v tương quan gia ch và Thy Giêsu.

Trước hết, cái tên „Maria Magdalena“ ca ch cho thy mt liên h thiêng liêng sâu đm vi Ngài, vì Mirjam (tiếng Hibri) có nghĩa là „người yêu, thiên ân, di dào, đng cay“. Trong các ngun xưa nht em không tìm thy nhiu thông tin, nhưng có điu này: Ch đã làm quen vi Đc Giêsu khi Ngài cha lành ch khi by qu, như được k li trong Tin Mng Luca. Và đây chc hn là mt biến chuyn có nh hưởng ln trong đi ch.

Đc Giêsu ban cho ch mt đi sng mi vào lúc ch lâm bnh nng. Và không ch là mt đi hết bnh tt, mà đó cũng là mt cuc đi đi. Vì t đó ch đã đng hành Đc Giêsu, cùng vi các anh ch em khác. Ch bước theo Đc Giêsu, phc v Ngài như Ngài đã phc v các anh ch em.

Trong các Tin Mng em ghi nhn được dư âm, vang vng li t cuc bt đu ca nhng người mo mui th mt bước đường mi. T nhiu câu chuyn em biết rng ch và các môn đ khác, trước hết là Đc Giêsu, đã vượt qua nhiu điu cm k, có khi đã lách lut đ có th gn gũi vi con người. Tr giúp con người trong mi hoàn cnh sng, tôn trng tt c mi người, nam n lão u, người khe mnh và k yếu đau.

Ch và Đc Giêsu cũng đã gn gũi nhau. Cùng vi nhng người khác ch đã đng xa xa thp t theo li thánh s Máccô, hay là đã đng tht gn như thánh s Gioan tường trình li. Ch đã có mt đó, dưới chân cây thp t, trong khi hu hết các môn đ, các anh ch khác đã chy trn vì s liên ly. S rng người ta cũng bt b, tra tn và đóng đinh h, vì là người thân người nhà ca Đc Giêsu. Quân Rôma thi đó không chút xót thương vi bt c ai và h có tiếng là khá tàn ác.

Không nhng thế, ch đã tìm đến m Ngài vào ngày sau đó. Có l ch đã bt chp mi s, vì đã quá đau đn và tuyt vng trước nhng gì xy đến vi Đc Giêsu. Nhưng em cũng có th hình dung được rng: Tình yêu ch dành cho Thy khiến ch không qun ngi mt điu gì c. C cái chết cũng không là mt s đe da gây s hãi vi ch lúc đó. Ch sn sàng chu mi s vì tình yêu dành cho người-chu-đóng-đinh. Là ph n chúng ta mi cm nhn sâu đm và thu hiu được điu này. Đây đúng là chuyn con tim.

n tượng nht vi em là vic ch đã không lùi bước chùn chân trong gi phút đau thương khn khó nht. Trung thành mt mc. Ch đã nhìn tht lâu vào trong m trng, khi các môn đ khác, c Phêrô, đã quay tr v t lâu. Và nh vy, ch đã tr nên chng nhân cho cái chết nhc hình và là nhân chng đu tiên cho thc tế, rng cái chết không th nói li cui cùng.

Qua Tin Mng Gioan em cm nhn được điu ch đã tri qua, khi ch tìm thy ngôi m trng vào ngày th ba. Em nghĩ rng trong thc tế ch đã khóc nhiu hơn là Tin Mng tường trình li. Mt thiên thn đã hi ch ti sao ch khóc? Ch nói rng h đã ly mt xác Thy, và ch không biết Ngài hin đâu. Và ri ch quay người li và nhìn thy Đc Giêsu. Nhưng ch đã không nhn ra Ngài. Khóc mù c mt thì còn nhìn thy gì! C Ngài cũng hi ch ti sao ch khóc. Cho rng đó là người làm vườn, ch li hi Chúa nơi nào…

Ri Ngài nói vi ch: „Maria“. Và ch nhn ra Ngài và nói: “Rápbuni!” – là tiếng Hibri và có nghĩa là: „Rabbi ca con – Thy ca con“. Ngài nói vi ch: Đng gi Thy li, nhưng đi k li mi s cho các anh ch em khác. Và ch đã k li. Nếu không, em chng biết và không th tiếp tc loan truyn s đip phc sinh và nim tin Kitô ngày nay.

Ch đã bt đu bng vic ngonh mt khi ngôi m trng. Quay hướng t cái chết và s tuyt vng và nhìn v s sng, nhìn vào tương lai. Ch đã „nhìn thy Chúa“, hay dch thoáng thì nghe vy: „Ch đã nhìn thy Đc Giêsu Kitô trong Thiên Chúa“. Đây là khi đim cho phong trào Giêsu. Nhưng rõ ràng lúc ban đu ch đã không tìm thy nhiu người tin vào s đip này. Tin Mng Luca tường thut li rng các tông đ cho nhng điu ch k là chuyn v vn, nên h chng thèm tin.

Ch Maria thân mến,

ch đã có mt liên h gn gũi vi Đc Giêsu. Mi s hòa hp trong tương quan đó. Câu hi v liên h c th như thế nào vi Thy là bí mt ca ch và Ngài. Không có gì được ghi li trong Tin Mng. Vì hình như tác gi không coi đó là vic h trng, đáng đ ghi li. Em biết t các ngun thông tin khác, rng các Rabbi Do-thái thi đó hu hết đu lp gia đình. Cho nên em không gp khó khăn nếu có ai nói rng Rabbi Giêsu đã không sng khác. Đi vi em, điu này không nh hưởng gì đến s đip và s v cu đ gii thoát ca Ngài.

Ch Maria, điu làm em băn khoăn nghĩ ngi là nhng gì người ta đã làm vi ch trong truyn thng. Điu l kỳ mà em nhn thy là sau cuc gp g vi Đng-Phc-sinh, thì ch không còn xut hin trong Kinh Thánh na. Không còn đon nào nhc đến ch. Không Galilê, khi các môn đ khác gp li Đng-Phc-sinh. Không Emmau. Không vào ngày l Lên tri và cũng không vào dp l Hin xung.

Em thy làm l vì không tìm thy tên ch, khi tông đ Phaolô nêu danh sách các nhân chng ca Phc sinh (1 Côrintô 15). Ch đã có mt khi Đc Giêsu sng li, nếu em tin vào nhng gì được tường trình trong các Tin Mng. Điu gì đã xy ra?

Ch và Phêrô là nhng người lãnh đo trong phong trào Giêsu thi đó. C hai đã hot đng trong cng đoàn tiên khi, đã làm chng cho nim tin, đã cha lành và sng yêu thương nhau. Nhưng thc tế là rt sm, như các sách Tin Mng không được nhn vào Quy đin tường thut, đã có nhng xung đt do cnh tranh gia hai phái, nam và n.

„Đng-Cu-đ chng l đã bí mt nói chuyn – mà không cho chúng ta biết – vi mt ph n? Chng l chúng ta cn sám hi và nghe theo bà? “Đây là li than trách ca mt Phêrô ganh t được ghi li trong „Tin Mng ca Maria Magdalena“. Ni s hãi này ca các ông đã đ li du vết trong Giáo hi, trong khi t thu nguyên sơ thì đy thân thin vi ph n, không có s phân bit hay kỳ th.  

Các Tin Mng còn tường thut v ch, nhưng các ngun khác ph nhn ch. V sau, người ta s nh ch như mt ph n tai tiếng được cha lành; ít người s nh ch như là chng nhân đu tiên cho s Phc sinh ca Đc Kitô. Ch có mun biết nguyên do cho chuyn biến đó không?

Ch đã được k li qua nhiu truyn thuyết vi thi gian. Nhưng đó là mt câu chuyn khác. Thc tế là vi giòng thi gian, ch đã b ln ln vi các ph n vô danh khác trong Kinh Thánh[2]. Người ta trình bày ch như là mt người ph n ti li sám hi, hay như mt người ăn năn đn ti. Mà ti li đây ch ám ch đến tình dc, khác vi li hiu ca Kinh Thánh. Mt Giáo hi vi v thế ưu đãi ca „người nam“ cn ch trong vai trò này; cũng là đ hp thc hóa s loi tr ph n và sinh dc trong đó. Maria Magdalena tr thành biu tượng cho người n sa ngã hư hng.

Trong hi ha Tây phương, người ta đã đ cho óc tượng tượng hot đng theo hướng này, và đã minh ha Maria Magdalena vi áo xng h hang, h ngc và tóc th xa dài, có khi quỳ dưới chân Đc Giêsu. Không còn có ch cho ch, mt người ph n mnh m, không b trói buc bi gia đình. Các Tin Mng tường thut v ch không có liên h vi người khác: không đàn ông lo lng cho ch, không cha hay anh ch em. S t lp này đã tr nên mi hi cho ch. Em t hi mình ngày nay, ti sao không có nhng người đàn ông ti li ln trong truyn thng? Không có tông đ nào, thánh nào đóng vai ca ch c!

S hng khi và nhit huyết bui ban đu ca phong trào Giêsu không có ch cho tham vng quyn lc, phân bit vai trò và gom góp s hu. Nhng đ tài này không được đ ý đến. Mãi đến khi ngày quang lâm ca Đc Giêsu đã không đến nhanh như được hi vng và ch đi, người ta bt đu lo vic an cư và bt đu thiết lp các cơ cu, hình thc, qui lut. Các trt t và phm trt ca thế gii xung quanh tr li. S bình đng được loi tr dn trong các cng đoàn tiên khi, và ph n b đy v li lãnh vc ni tr.

Ch Maria Magdala, nếu gii thích chuyn đi ch trong giòng thi gian thì nghe như thế. Dù vy, em vn cm thy khó chu và bt lc, có khi ni nóng v s đi thay theo chiu hướng này. Em quan sát và nhn ra rng ngày nay ph n vn b h thp công khai, không ch đây mà khp nơi trên thế gii, k c nhng nước được cho là văn minh. H b tước các quyn li dù được ghi trong Hiến pháp và trên các văn bn, nói rng h cn phi được đi x bình đng.

Nhưng tht lòng mà nói, đây là mt đòi hi nghe quá đáng trong mt nn văn hóa, nơi đàn ông được năm thê by thiếp và vì vy các li lm ca h được cho qua nhanh, trong khi cũng mt li lm nơi người ph n thì được tô đm và nhc li lâu ngày. Chuyn người ph n ngoi tình mà Tin Mng Gioan tường trình li là mt thí d đin hình còn mang tính thi s.   

Nhưng câu chuyn cũng cho thy: cũng có ông phn ng nhy bén, sn sàng chnh sa li cm nhn và suy nghĩ đã thành nếp mòn. Nhng người dám nhìn khác và nhn đnh khác. Em tht vui trong lòng và ghi nhn nhng đi thay nh to, là khi các ông bắt đu hc li suy ca Rabbi Giêsu. Và nhng con người b tước hết quyn li bt đu ý thc, và can đm ct tiếng nói v s v ca mình.

Ch cũng vy: ch đã loan báo tin vui Phc sinh, mc dù lúc đu không ai chu tin ch c. Ch đã cm nhn được s đip này trong mình và đã đón nhn sc mnh t đó. Em nghĩ Thiên Chúa hành đng trong sc mnh ca Thn Khí cũng ging như vy. Người cng c, đng viên, gii thoát, cha lành, y quyn đ chúng ta sng di dào hơn.

Ch Maria, t 2016 Lch Phng v Công giáo đã nâng ch lên hàng Tông đồ, và mng kính ch như vy vào ngày 22 tháng by. Thay đi này xy ra theo gi ý ca Giáo hoàng Phanxicô. „Apostola Apostolorum“ nói rng ch được nâng lên ngang hàng vi 12 v Tông đ khác; ch chính thc là „N tông đ“ duy nht gia các „Nam tông đ“! Danh xưng này đã được Thánh Hippôlytô thành Rôma (170-236) đt cho ch, vì ch là người đu tiên đã mang tin Phc sinh cho các môn đ khác.

Đây là mt cú đa chn ln mà nhng rung đng ca nó chưa thc s được các tín hu ghi nhn cách thích đáng. Ch không còn được nhìn như là mt người có quá kh tai tiếng, mt k n gia các ph n theo Đc Giêsu, mà trước hết là mt N Tông đ như được các Tin Mng tường thut li.  

Ch Maria thân mến,

c khi ch không th tr li cho em, c khi em không biết thêm gì hơn v đi ch, thì sc mnh Thn Khí liên kết chúng ta, làm cho chúng ta tr nên ch em trong Đc Giêsu Kitô, thành ch em cùng vi các anh ch em khác, nhng người sn sàng đng lên bênh vc, bo v s sng và s bình đng ca mi người.

Em ca Ch.

—————————————–

[1] Phác họa theo: Clara Moser Brassel, Brief an Maria Magdalena.

[2] Giáo hoàng Gregor I (590-604) là người đã đồng hóa Maria Magdalena với người phụ nữ tội lỗi vô danh trong Tin Mừng Luca (7,36tt). Sự nhận dạng này này được truyền chuyển, được bổ sung với các câu chuyện của những người tội lỗi khác và định hướng cách nhìn Maria Magdalena trong Giáo hội Công giáo mãi cho đến thế kỷ 20.

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *