Lm. GB. Trịnh Đình Tuấn, SVD
Có những cuộc gặp gỡ chỉ diễn ra trong ít phút, nhưng lại để lại trong lòng chúng ta những suy nghĩ kéo dài rất lâu. Có những người bước vào cuộc đời chúng ta mà không mang theo một câu hỏi thần học, không xin chúng ta giải thích về Thiên Chúa, cũng không mong đợi một bài giảng đạo. Họ chỉ cần một người chịu ngồi xuống, lắng nghe và đón nhận câu chuyện của họ. Thế nhưng, đôi khi chính trong những cuộc gặp gỡ bình dị ấy, chúng ta lại khám phá ra một cách sâu sắc nhất sự hiện diện của Đức Kitô.
Tôi vẫn nhớ một lần, có một người mẹ trẻ đến gõ cửa nhà xứ để xin gặp linh mục. Cô không phải là người Công giáo. Cô đến không phải để xin một bí tích, cũng không phải để tìm hiểu về đạo. Cô chỉ cần một người có thể lắng nghe mình.
Cô đang phải đối diện với những khó khăn rất lớn trong việc nuôi dạy hai người con có vấn đề về sức khỏe tinh thần. Những ngày tháng chăm sóc con cái đã khiến cô dần kiệt sức. Những lo lắng, những trách nhiệm và những áp lực cứ chồng chất lên nhau. Cô phải cố gắng mạnh mẽ để làm chỗ dựa cho các con, nhưng chính cô cũng có những lúc cảm thấy mình không còn đủ sức để tiếp tục. Cô cần một nơi để trút bỏ những tâm sự đã giữ kín trong lòng, cần một người có thể lắng nghe mà không phán xét, để sau cuộc gặp gỡ ấy, cô có thể trở về nhà và tiếp tục làm mẹ, tiếp tục nâng đỡ những đứa con đang cần đến mình.
Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều là tại sao cô lại tìm đến nhà xứ? Cô không phải là người Công giáo, nhưng trong tâm trí cô, cánh cửa nhà xứ là nơi có thể mở ra cho cô một cơ hội được lắng nghe và thấu hiểu.
Có lẽ cô không biết diễn tả điều ấy bằng ngôn ngữ đức tin. Nhưng qua hành động của mình, cô đã nói lên một điều rất đẹp: cô tin rằng phía sau cánh cửa ấy có một người sẵn lòng đón nhận nỗi đau của cô.
Và tôi tự hỏi: Phải chăng đó cũng chính là một trong những ý nghĩa sâu xa nhất của ơn gọi truyền giáo?
- Gặp gỡ là bước đầu tiên của truyền giáo
Khi nói đến truyền giáo, chúng ta thường nghĩ đến việc loan báo Tin Mừng, giảng dạy giáo lý, cử hành các bí tích, tổ chức những hoạt động mục vụ hay đi đến những vùng đất xa xôi để phục vụ những người chưa biết Đức Kitô. Tất cả những điều ấy đều quan trọng. Tuy nhiên, trước khi nói về Đức Kitô cho một người, có lẽ chúng ta cần học cách gặp gỡ người ấy như chính Đức Kitô đã gặp gỡ con người.
Trong các sách Tin Mừng, chúng ta thấy Đức Giêsu không chỉ đi tìm những đám đông. Người còn dừng lại trước từng con người cụ thể, với những câu chuyện, những tổn thương và những khát vọng riêng.
Người dừng lại bên người phụ nữ Samari đang mang trong lòng những khát khao chưa được lấp đầy. Người nhìn thấy ông Dakêu phía sau đám đông. Người lắng nghe tiếng kêu của người mù bên vệ đường. Người để cho những người đau khổ đến gần mình. Người không chỉ nhìn thấy bệnh tật, tội lỗi hay những giới hạn của họ, nhưng nhìn thấy phẩm giá và khát vọng được sống một cuộc đời mới nơi mỗi người.
Đức Giêsu không bắt đầu bằng việc đặt ra những điều kiện để con người được đón nhận. Người bắt đầu bằng một cuộc gặp gỡ.
Câu chuyện người mẹ trẻ đến gõ cửa nhà xứ nhắc tôi nhớ rằng truyền giáo đôi khi bắt đầu từ một hành động rất đơn giản: mở cửa.
Mở cửa ngôi nhà để đón tiếp một người đang cần giúp đỡ. Mở cửa tâm hồn để lắng nghe một câu chuyện có thể khác với những kinh nghiệm của mình. Mở rộng trái tim để đón nhận một người chưa cùng chia sẻ niềm tin, nhưng đang cần một chút tình thương và sự cảm thông.
Có thể người mẹ ấy chưa biết nhiều về Đức Kitô, nhưng qua sự đón tiếp và lắng nghe, cô có thể cảm nhận được điều gì đó thuộc về tình yêu của Người.
Đó là lúc truyền giáo không còn chỉ là nói về Thiên Chúa, mà còn là để cho tình yêu của Thiên Chúa được thể hiện qua chính cuộc sống của chúng ta.
- Nhà truyền giáo giữa một thế giới bận rộn và cô đơn
Chúng ta đang sống trong một thế giới ngày càng phát triển, với nhiều phương tiện liên lạc hiện đại. Chỉ cần một chiếc điện thoại, chúng ta có thể kết nối với người thân ở bên kia bán cầu, cập nhật những tin tức mới nhất và trò chuyện với nhiều người cùng một lúc.
Thế nhưng, nghịch lý là giữa một thế giới kết nối như vậy, nhiều người vẫn cảm thấy cô đơn. Chúng ta có thể có hàng trăm người trong danh sách liên lạc, nhưng không biết tìm ai khi lòng mình nặng trĩu. Chúng ta có thể chia sẻ rất nhiều hình ảnh trên mạng xã hội, nhưng lại giấu kín những giọt nước mắt trong đời thực.
Có những người mẹ mệt mỏi vì trách nhiệm gia đình. Có những người cha không biết chia sẻ với ai những áp lực công việc. Có những người trẻ phải đối diện với lo âu, khủng hoảng và những câu hỏi về ý nghĩa cuộc sống. Có những người cao tuổi cảm thấy mình trở thành gánh nặng cho con cháu. Và cũng có những người đang sống giữa cộng đoàn đông người nhưng vẫn cảm thấy không ai thực sự hiểu mình.
Không phải tất cả những người ấy đều tìm đến nhà thờ. Không phải ai cũng có đức tin để cầu nguyện khi gặp khó khăn. Nhưng họ vẫn có những nỗi đau cần được đón nhận, những câu chuyện cần được lắng nghe và những vết thương cần được chữa lành.
Trong bối cảnh ấy, nhà truyền giáo được mời gọi trở thành một sự hiện diện đầy tình người.
Điều đó không có nghĩa là chúng ta phải giải quyết được mọi vấn đề của người khác. Chúng ta không phải là những người có câu trả lời cho tất cả mọi câu hỏi, cũng không thể xóa bỏ mọi đau khổ chỉ bằng một vài lời khuyên. Đôi khi, điều quý giá nhất chúng ta có thể làm là hiện diện, kiên nhẫn lắng nghe và giúp người đối diện nhận ra rằng họ không phải đơn độc mang lấy gánh nặng của mình.
Đối với người mẹ trẻ ấy, có lẽ cuộc gặp gỡ không làm cho những khó khăn của cô biến mất ngay lập tức. Hai đứa con vẫn cần được chăm sóc, những lo lắng vẫn còn đó và ngày mai cô vẫn phải tiếp tục hành trình của mình. Nhưng nếu sau cuộc gặp gỡ, cô cảm thấy lòng nhẹ nhàng hơn một chút, tìm lại được sức mạnh để trở về với các con và tiếp tục yêu thương chúng, thì cuộc gặp gỡ ấy đã mang lại một điều rất có ý nghĩa.
Nhà truyền giáo không nhất thiết phải làm những việc lớn lao. Đôi khi, sứ mạng của chúng ta là giúp một người có đủ sức để bước tiếp một ngày trong cuộc đời họ.
- Gặp gỡ nhau trong Đức Kitô không có nghĩa là phải giống nhau
Một chi tiết khiến tôi đặc biệt suy nghĩ trong câu chuyện này là người mẹ ấy không phải là người Công giáo. Cô đến với nhà xứ không phải vì đã có cùng một niềm tin với linh mục, nhưng vì cô tin rằng nơi đây có người biết lắng nghe và thấu hiểu mình.
Điều ấy giúp chúng ta nhận ra rằng cuộc gặp gỡ trong Đức Kitô không phải lúc nào cũng bắt đầu từ những điểm chung về tôn giáo, văn hóa hay cách suy nghĩ. Đôi khi, cuộc gặp gỡ bắt đầu chính từ những khác biệt.
Là những nhà truyền giáo Ngôi Lời, chúng ta được sai đến với những con người thuộc nhiều nền văn hóa, ngôn ngữ và hoàn cảnh khác nhau. Chúng ta có thể gặp những người không cùng niềm tin, những người có cái nhìn khác về Giáo hội, thậm chí những người từng có những trải nghiệm không tốt với tôn giáo.
Nếu chỉ sẵn sàng gặp gỡ những người giống mình, chúng ta sẽ dễ dàng thu hẹp cánh cửa truyền giáo.
Đức Kitô mời gọi chúng ta đi xa hơn. Người không hỏi người Samari có cùng truyền thống tôn giáo với mình hay không trước khi trò chuyện với chị. Người không tránh né những người bị xã hội coi thường. Người nhìn thấy một con người trước khi nhìn thấy những khác biệt nơi người ấy.
Vì thế, gặp gỡ trong Đức Kitô không có nghĩa là buộc người khác phải trở nên giống chúng ta, nhưng là cùng nhau khám phá phẩm giá con người và để tình yêu Thiên Chúa mở ra những con đường mới.
Trong cuộc gặp gỡ với người mẹ trẻ, có thể cô chưa tìm thấy một lời giải đáp cho tất cả những câu hỏi về đức tin. Nhưng cô đã tìm thấy một cánh cửa mở ra cho mình. Và biết đâu, qua kinh nghiệm ấy, cô sẽ dần khám phá rằng Thiên Chúa không xa lạ với những khó khăn của cô, rằng Người không đứng ngoài những giọt nước mắt của con người, và rằng tình yêu của Người có thể đến với chúng ta qua những con người rất bình thường.
Đó là một cách loan báo Tin Mừng âm thầm nhưng không kém phần sâu sắc.
- Trở thành cánh cửa mở của lòng thương xót
Nhìn lại câu chuyện người mẹ trẻ, tôi tự hỏi: Nếu hôm ấy cô đến nhà xứ nhưng không gặp được ai, nếu cô bị từ chối vì không phải là người Công giáo, nếu linh mục quá bận rộn để dành cho cô một chút thời gian, thì điều gì sẽ xảy ra?
Tất nhiên, một linh mục cũng có những giới hạn, những trách nhiệm và những lúc mệt mỏi. Chúng ta không thể luôn sẵn sàng đáp ứng mọi nhu cầu. Nhưng câu hỏi ấy vẫn giúp chúng ta xét lại cách mình đang sống sứ mạng truyền giáo.
Người ta tìm đến chúng ta, họ nhìn thấy điều gì? Một cơ cấu với những quy định và chương trình, hay một cộng đoàn có trái tim biết rung động trước nỗi đau của con người? Họ gặp một người chỉ muốn nói về Thiên Chúa, hay gặp một người để qua đó họ có thể cảm nhận được tình yêu của Thiên Chúa?
Có lẽ, một trong những chứng từ đẹp nhất của nhà truyền giáo là làm cho người khác cảm thấy họ được đón nhận, ngay cả khi họ chưa biết phải diễn tả niềm tin của mình như thế nào.
Điều này không có nghĩa là chúng ta xem nhẹ việc loan báo Tin Mừng bằng lời nói. Trái lại, lời nói và hành động cần nâng đỡ lẫn nhau. Chúng ta loan báo Đức Kitô bằng lời nói, nhưng lời nói chỉ thực sự có sức thuyết phục khi được chứng thực bằng một cuộc sống biết yêu thương, phục vụ và cảm thông.
Đối với những người đang phải đối diện với những khó khăn nghiêm trọng, sự hiện diện mục vụ cũng cần đi đôi với việc kết nối họ với những người có chuyên môn và những nguồn hỗ trợ thích hợp. Lắng nghe không thay thế được việc điều trị hay những trợ giúp cần thiết, nhưng có thể là bước đầu giúp một người đủ can đảm để đón nhận sự giúp đỡ.
Truyền giáo, vì thế, không phải là đứng bên ngoài cuộc sống để chỉ cho người khác biết họ phải đi đâu. Truyền giáo là bước vào cuộc sống của họ với sự khiêm tốn, đồng hành với họ trong khả năng của mình và cùng họ tìm kiếm ánh sáng giữa những hoàn cảnh khó khăn.
- Để Đức Kitô hiện diện qua những cuộc gặp gỡ của chúng ta
Sau cuộc gặp gỡ ấy, điều còn đọng lại trong tôi không chỉ là câu chuyện của một người mẹ đang kiệt sức, mà còn là một câu hỏi dành cho chính mình: Tôi có thực sự trở thành một nhà truyền giáo qua cách tôi gặp gỡ con người mỗi ngày không?
Tôi có đủ kiên nhẫn để lắng nghe một người đang đau khổ, dù câu chuyện ấy không nằm trong chương trình đã chuẩn bị của mình không? Tôi có đủ khiêm tốn để đón nhận những người khác biệt với mình không? Tôi có thể dành thời gian cho một người mà tôi biết rằng mình sẽ không nhận lại được điều gì từ họ không?
Những câu hỏi ấy không chỉ dành cho các linh mục hay những người sống đời thánh hiến. Mỗi Kitô hữu đều được mời gọi trở thành “môn đệ thừa sai” của Đức Kitô giữa lòng thế giới.
Có thể chúng ta không có một nhà xứ để mở cửa cho người khác. Nhưng chúng ta có gia đình, nơi làm việc, trường học, cộng đoàn và những mối tương quan hằng ngày. Ở đó, luôn có những người cần được lắng nghe, cần một lời động viên, một sự cảm thông hay đơn giản là một người không vội vàng quay đi khi họ bắt đầu kể câu chuyện của mình.
Có lẽ, chúng ta không thể thay đổi cả thế giới bằng một cuộc gặp gỡ. Nhưng chúng ta có thể làm cho thế giới của một người trở nên bớt cô đơn hơn.
Và có lẽ, đó chính là điều Đức Kitô đang chờ đợi nơi mỗi người chúng ta: không phải lúc nào cũng làm được những điều phi thường, nhưng biết biến những cuộc gặp gỡ bình thường thành những cơ hội để yêu thương.
Người mẹ trẻ năm ấy đã gõ cửa nhà xứ vì cô tin rằng ở đó có một người biết lắng nghe. Tôi không biết hành trình đức tin của cô sau này sẽ đi về đâu. Nhưng chính cuộc gặp gỡ ấy đã giúp tôi hiểu sâu sắc hơn rằng, đôi khi, người ta chưa cần chúng ta nói thật nhiều về Thiên Chúa. Điều họ cần trước tiên là gặp được một con người nơi họ có thể cảm nhận được lòng thương xót của Người.
Bởi vì, trước khi chúng ta có thể nói với con người về Thiên Chúa, có lẽ chúng ta cần để cho họ gặp được tình yêu của Thiên Chúa qua chính cuộc đời mình.
Và khi một cánh cửa được mở ra, khi một trái tim biết lắng nghe, khi một con người tìm lại được sức mạnh để tiếp tục yêu thương, thì ở đó, Đức Kitô đang âm thầm hiện diện.
Đó là gặp gỡ nhau trong Đức Kitô. Đó cũng là truyền giáo.
