Bài viết: Lm. Phêrô Lê Trung Phước, SVD. BTT
Photo: Nhân Hậu, SVD
“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.
Mấy gốc cây 100 năm trước được trồng xuống trên những mảnh đất Dòng Thánh Giuse đã sống, nay vẫn còn tỏa bóng mát bao phủ cả một mảng sân rộng cho người đứng núp nắng. Đấng Sáng Lập Dòng Thánh Giuse đã ra đi, một số cha già cũng ra đi, chỉ còn lại vài vị sống vào thời ấy nay đang còn hiện diện với anh em Dòng Ngôi Lời.
Hai cơ sở lớn của Dòng Thánh Giuse ngày xưa để lại là khu nhà tại Kim Châu – Bình Định và khu nhà tại đường Võ Thị Sáu – Nha Trang. Nay là Nhà Tập (Kim Châu) và Nhà Chính (Nha Trang). Hai cơ sở này đã là những nơi đào tạo ra bao nhiêu tu sĩ và linh mục trong suốt 100 năm qua. Nhìn vào con số nhân sự Dòng Ngôi Lời hôm nay, không thể không nhắc đến những người đã gieo mầm tin yêu từ thời xa xưa ấy.
Mừng 100 năm gia sản Dòng Thánh Giuse là dịp nhìn lại những chặng đường đã qua theo dòng lịch sử. Từ đời cha Sáng Lập Dòng Thánh Giuse Jean Sion Khâm thành lập Dòng năm 1926 tại Nhà Đá thuộc Giáo phận Quy Nhơn, bao biến chuyển về thời gian, nhân sự và địa điểm đã diễn ra. Theo lời kể của Đức Cha Mátthêu Nguyễn Văn Khôi: “Nhà Mẹ đầu tiên được đặt tại Nhà Đá, nơi cha Jean Sion đang làm cha sở. Ngày 16/07/1932, lễ khấn đầu tiên của Hội Dòng đã được cử hành tại Nhà Đá với 10 sư huynh khấn tạm. Sau lễ khấn, Nhà Mẹ của Hội Dòng được chuyển vào Kim Châu. Năm 1954 Nhà Mẹ của Hội Dòng được đưa vào Nha Trang. Sau khi Giáo phận Nha Trang được thành lập vào năm 1957. Dòng Thánh Giuse không còn là Hội Dòng của Giáo phận Quy Nhơn, nhưng thuộc quyền Giáo phận Nha Trang”[1]. Năm 1942, cha Jean Sion được tấn phong Giám mục tại nhà thờ Quy Nhơn, ngày 28/04/1942 ngài chính thức nhận chức Giám mục Kon Tum. Dòng Thánh Giuse gặp biến động lớn như con mất cha. Cũng từ đó con cái trong Dòng có nhiệm vụ phải tự lực cánh sinh. Từ Nhà Mẹ ở Nha Trang, phát triển thêm những cơ sở trong Giáo Phận như Phước Đồng, Sông Pha, Mỹ Thanh và sau đó đến Sài gòn. Nhà ở Sài Gòn thuộc quận Tân Bình nay là nơi cư trú ăn học của các thầy Dòng Ngôi Lời. Ngày 19/03/1998, Dòng Thánh Giuse chính thức sáp nhập Dòng Ngôi Lời, nay không còn gọi là Dòng Thánh Giuse mà gọi là Dòng Ngôi Lời. Câu lời Chúa được ứng nghiệm trong biến cố này là: “Nếu hạt lúa mì rơi xuống đất mà không thối đi, thì nó chỉ trơ trọi một mình; nhưng nếu nó thối đi, thì nó sinh nhiều bông hạt” (Ga 12, 24). Đúng vậy, con số tu sĩ, linh mục Dòng Ngôi Lời Việt Nam hiện nay đã lên đến mấy trăm thành viên, và không chỉ lớn lên về con số nhân sự, nhưng sự hiện diện của anh em Ngôi Lời Việt Nam đã có mặt ở nhiều nơi trên thế giới.
Vào lúc 9g30 ngày 29/10/2026, tại Cộng đoàn Kim Châu – Bình Định có diễn ra thánh lễ Tạ ơn Mừng 100 năm gia sản Dòng Thánh Giuse. Chủ tế thánh lễ hôm nay là Đức cha Mátthêu Nguyễn Văn Khôi, Giám mục Giáo phận Quy Nhơn. Đồng tế với Đức cha Mátthêu có Đức cha Giuse Huỳnh Văn Sỹ, Giám mục Giáo phận Nha Trang, cha Bề trên Giám tỉnh Dòng Ngôi Lời Việt Nam Gioan B. Nguyễn Hữu Duy, cha Phó Giám tỉnh Máctinô Lê Quang Tuấn, cùng đông đảo quý cha Dòng Ngôi Lời từ khắp mọi miền trong nước về tham dự.
Thánh lễ này đã qui tụ trên 500 người gồm nhiều thành phần trong vào ngoài nước về tham dự. Trong đó có quý cha trong Giáo phận Quy Nhơn, quý tu sĩ nam nữ thuộc các Hội Dòng và mọi thành phần dân Chúa. Đông đảo nhất vẫn là con số các vị cựu học sinh trường Thánh Giuse, những người đã được học, được rèn luyện và lớn trong môi trường của Dòng Thánh Giuse.
Trong thánh lễ Đức Cha Mátthêu đã chia sẻ: “Di sản lớn nhất mà Dòng Thánh Giuse để lại là những con người đang sống loan báo Tin Mừng hôm nay, di sản thứ hai là tính pháp lý của Hội Dòng, di sản thứ ba là cơ sở vật chất mà Dòng Thánh Giuse đã để lại. Ngài nói: Giáo Hội chọn bài Tin Mừng Lc 17, 11-19 hôm nay trong các thánh lễ tạ ơn để nói đến tâm tình tạ ơn của con người đối với Thiên Chúa qua hình ảnh một người phong trong mười được chữa lành đã quay lại cám ơn Chúa Giêsu. Để kết thúc bài giảng, Đức Cha đã dùng câu của thánh Phaolô nói như sau: “Tôi hằng cảm tạ Chúa thay cho anh em, vì ơn đã ban cho anh em trong Chúa Giêsu Kitô” (1Cr 1,4).
Trong lời cám ơn của cha Giám Tỉnh Gioan B. Nguyễn Hữu Duy đã bày tỏ lòng biết ơn đối với quý Đức Cha tại Giáo phận Quy Nhơn, quý Đức Cha tại Giáo phận Nha Trang đã thương nâng đỡ, đồng hành và tạo những điều kiện thuận lợi cho Dòng Thánh Giuse trong suốt bảy thập niên qua. Ngài cũng không quên cám ơn mọi thành phần dân Chúa trong các Giáo phận, đặc biệt là quý anh em Cựu Giuse – Ngôi Lời, anh chị em gia đình Giuse, quý thầy cô và anh chị em cựu học sinh trường Thánh Giuse Kim Châu, đã gắn bó với Dòng Thánh Giuse bằng tình yêu và lòng mến, cùng những đóng góp tinh thần và vật chất quý báu trong suốt những năm qua. Cuối cùng là cám ơn mọi người đã đến tham dự thánh lễ trong dịp trọng đại này.
Thánh lễ đã diễn ra trong không khí tưng bừng hân hoan của ngày hội lớn, qui tụ nhiều thế hệ từ cha ông đến con cháu là tu sĩ, linh mục và nhiều thành phần cả công giáo lẫn ngoại giáo đã lớn lên thành nhân và thành tài dưới những mái nhà của Dòng Thánh Giuse. Xin Thiên Chúa chúc phúc cho mọi thành phần đến tham dự thánh lễ Tạ ơn Mừng 100 gia sản Dòng Thánh Giuse hôm nay. Xin Chúa Ba Ngôi tiếp tục gìn giữ gia sản thiêng liêng của Đấng Sáng Lập Dòng Thánh Giuse đã để lại cho Giáo Hội Việt Nam và cho Tỉnh Dòng Ngôi Lời Việt Nam.
[1] Đức Cha Mátthêu Nguyễn Văn Khôi trong cuốn kỷ yếu 100 năm Di sản Dòng Thánh Giuse, 2026, tr. 11-12.
